Tenekeyi Patlatsan! Çeyrek altın eder mi?

Rahmetli Barış Manço yalnızca bir sanatçı değildi; bu milletin gönlüne sözle, ezgiyle ve hikmetle dokunan bir irfan adamıydı. Onun şarkıları sadece kulağa hitap etmezdi, insanın vicdanına seslenirdi. “Altın çöpe düşse değerini kaybeder mi? Tenekeyi parlatsan çeyrek altın eder mi?” sözü, bugün yaşadığımız sosyal çürümenin adeta yıllar öncesinden yapılmış tarifidir.

Bizler çocukluğumuzda anlamlı eserlerle büyüdük. Yaz Dostum dinledik, dostluğu öğrendik. Emek nedir, vefa nedir, insanlık nedir kulaktan gönle işleyen sözlerle tanıdık. Şarkılar yalnızca eğlence değildi; hayat dersi, ahlak pusulası, karakter terbiyesiydi. O günün türküsü bugünün nasihatinden daha güçlüydü.

Fakat zaman değişti. Parlatılmış tenekeler çoğaldı. Görünüşü parlak, içi boş insanlar piyasayı sardı. Sözü başka, özü başka tipler çoğaldı. Kimi menfaat için dost görünür, kimi çıkar için kardeş görünür, kimi de insanları aldatmayı marifet sayar. Dışı cilalı, içi paslı nice karakter etrafta dolaşır oldu.

Asıl mesele şudur: Altın, nerede olursa olsun altındır. Çamura düşse de kıymeti eksilmez. Çünkü değer, dış görünüşte değil özdedir. Teneke ise isterse vitrine konsun, isterse parlatılsın, yine tenekedir. Çünkü sahte olanın ömrü görüntü kadardır.

İnsan hayatında da böyledir. Nice dürüst, sessiz, mütevazı insanlar vardır; belki köşede kalır ama kıymeti büyüktür. Nice gösterişli, gürültülü, kendini pazarlayan tipler vardır; ilk bakışta dikkat çeker ama zaman onları ele verir. Hakikat sabırlıdır. Sahte ise acelecidir.

“Benim her patlattığım teneke çıktı” diyorsunuz ya… Bu da hayatın insana verdiği bir tecrübedir. Kuyumcu olmadan da insan zamanla ayarı öğrenir. Kimi yüzünden belli olur, kimi sözünden, kimi zor günde tavrından. Yanılmak ayıp değildir; aynı sahteliğe tekrar teslim olmak hatadır. İnsan aldandıkça değil, ders aldıkça güçlenir.

Bugün toplum olarak en çok ihtiyaç duyduğumuz şey, altını tenekeden ayıracak ferasettir. Söze değil öze, gösterişe değil karaktere, reklama değil emeğe bakmaktır. Çünkü milletleri ayakta tutan şey sahte parıltılar değil, gerçek değerlerdir.

Rahmetli Barış Manço bir şarkı söyledi, biz hâlâ hayat dersi alıyoruz. Demek ki gerçek sanat budur, gerçek söz budur. Aradan yıllar geçse de ışığı sönmeyen şey altındır. Günü kurtaran sahte parıltılar ise ilk yağmurda pas verir.