Haber: Özgen Sarıkaya/Net Medya Grup-İGF

Asu Kaya: Bugün, Kadınların Siyasete Eşit Katılımı İçin Kararlılıkla Adım Atma Günüdür

CHP Kadın Kolları Genel Başkanı Asu Kaya, kadınlara seçme ve seçilme hakkının tanınmasının yıl dönümü nedeniyle yaptığı açıklamada, "5 Aralık, yalnızca bir yıldönümü değildir. Bugün, bir uyanış günüdür. Bugün, 'daha fazla eşitlik' talebini yükseltme günüdür. Bugün, kadınların siyasete eşit katılımı için kararlılıkla adım atma günüdür. Bu kararlılığı ortaya koyan parti: kadınları siyasetin vitrininde değil, karar mekanizmalarının tam merkezinde konumlandıran Cumhuriyet Halk Partisi'dir" dedi.

CHP Kadın Kolları Genel Başkanı Asu Kaya, 5 Aralık Kadına Seçme ve Seçilme Hakkının Tanınmasının 91'inci yıl dönümü dolayısıyla yazılı bir açıklama yaptı. Kaya, şunları kaydetti:

"Bugün, kadınların siyasi ve toplumsal yaşamda eşit yurttaşlar olarak yer almasının dönüm noktası olan Türk kadınına seçme ve seçilme hakkının verilmesinin 91. yılını kutluyoruz. Kadınlar; 1930'da belediyelerde, 1933'te köy ihtiyar heyeti ve muhtarlık seçimlerinde, 1934'te ise Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde seçme ve seçilme hakkına kavuşarak birçok ülkeden çok daha önce demokratik hayata adım attı. İşte bu; bir zihniyet devriminin, çağın ötesine geçen bir vizyonun adıdır. Bu vizyonun sahibi, kadını toplumun öznesi yapan Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk ve tüm devrimcileri bugün bir kez daha saygı ve minnetle anıyoruz.

Bugün ise bu vizyonun ne kadar hayati olduğunu çok daha derin biçimde görüyoruz; çünkü biliyoruz ki gerçek demokrasi, ancak kadın-erkek eşitliği sağlandığında hayat bulabilir. Ancak Türkiye'de tablo eşitlikten çok uzaktır. Dünya Ekonomik Forumu'nun Küresel Cinsiyet Eşitsizliği 2025 raporuna göre Türkiye, kadınların siyasal güçlenme verilerinde 148 ülke arasında 139. sıraya gerilemiş ve aynı zamanda Avrupa’nın sonuncu ülkesidir. TBMM’de kadın temsili yalnızca yüzde 20, yerel siyasette ise yüzde 5 düzeyindedir. Bu veriler, Türkiye'nin demokrasi açığının en somut göstergesidir. Bu nedenle 5 Aralık, yalnızca bir yıldönümü değildir. Bugün, bir uyanış günüdür. Bugün, 'daha fazla eşitlik' talebini yükseltme günüdür. Bugün, kadınların siyasete eşit katılımı için kararlılıkla adım atma günüdür. Bu kararlılığı ortaya koyan parti: kadınları siyasetin vitrininde değil, karar mekanizmalarının tam merkezinde konumlandıran Cumhuriyet Halk Partisi'dir.

Genel Başkanımız Sayın Özgür Özel'in öncülüğünde, Eylül 2024 Tüzük Kurultayı ile Partimiz, kademeli artışla yüzde 50 eşit temsili güvence altına alan tarihi bir düzenleme yapmış; siyasette eşitlik için güçlü bir irade ortaya koymuştur. Yerel seçimlerde de bu irade sandığa yansımış; 1 Nisan 2024 sabahı itibariyle 35 kadın belediye başkanı Cumhuriyet Halk Partisi listelerinden seçilmiştir. Kadın belediye meclis üyeleri ve kadın il genel meclisi üyelerinin sayısı da ciddi biçimde artmış, yerel siyasette kadın temsili katlanarak büyümüştür.

Bu doğrultuda bir kez daha görülmektedir ki: Eşit temsil ancak siyasi irade varsa mümkündür. Kadın varsa demokrasi vardır. Daha fazla kadın muhtar, kadın belediye meclisi ve il genel meclisi üyesi, kadın belediye başkanı ve kadın milletvekili için çare eşitliktedir, çare eşit temsildedir. Unutmayalım: Siyasette eşit temsil olmadan demokrasi eksiktir ve eşit siyaset ancak bizimle mümkündür. Biz kadınlar, her alanda var olmak için, eşitlik mücadelemizi büyütmek için omuz omuza yürümeye devam edelim! Çare eşitlikte, çare eşit temsilde."

Aylin Nazlıaka: "Siyasette Kadın 2025 Raporu, Türkiye’nin 185 Ülke Arasında 126’ncı Sıraya Gerilediğini Ortaya Koydu"

CHP Genel Başkan Yardımcısı Aylin Nazlıaka, 5 Aralık Kadınlara Seçme ve Seçilme Hakkı'nın tanınmasının 91’inci yılı dolayısıyla yaptığı açıklamada, "91 yılın ardından bugün geldiğimiz nokta ise içler acısıdır. Birleşmiş Milletler Kadın Birimi ve Parlamentolararası Birlik tarafından yayımlanan Siyasette Kadın 2025 raporu, Türkiye’nin 185 ülke arasında 126’ncı sıraya gerilediğini ortaya koydu. Bugün TBMM’deki 592 milletvekilinin sadece 118’i kadındır. Suudi Arabistan ve Guatemala gibi ülkelerin bile Türkiye’nin üzerine çıkması, AKP iktidarının kadınları sistemli biçimde siyasetin dışına iten politikalarının açık sonucudur" dedi.

CHP Genel Başkan Yardımcısı Aylin Nazlıaka, 5 Aralık Kadınlara Seçme ve Seçilme Hakkı'nın tanınmasının 91’inci yılı dolayısıyla yazılı bir açıklama yaptı. Nazlıaka, şunları kaydetti:

"Ülkemizin kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün liderliğinde 23 Nisan 1920’de açılan Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde ilk yıllarda sadece erkek milletvekilleri bulunuyordu. Oysa Cumhuriyet’in kuruluş mücadelesinde kadınlar ve erkekler aynı cephede, aynı kararlılıkla omuz omuza durmuş, bağımsızlık için birlikte emek vermişti. 5 Aralık 1934’te kadınların Meclis’e seçme ve seçilme hakkını kazanması, yalnızca bir reform değil; Türkiye’nin demokrasi tarihinde sıçrama yaratan dev bir adım oldu.

Bu büyük kazanımın ardından kadınlar, 1935 seçimlerinde hem aday hem seçmen olarak siyasal yaşama güçlü bir iradeyle katıldılar. Büyük şehirlerde kadınların oy kullanma oranı erkeklerle neredeyse eşitlendi. 17 kadın milletvekili Meclis’e girdi, bir yıl sonraki ara seçimle bu sayı 18’e yükseldi. Yüzde 4,6’lık temsil oranıyla, parlamentoda kadın temsil oranında dünya ikincisi olduk.

"Bakanlık düzeyinde ise 189 ülke arasında 173’üncü sırada bulunuyoruz"

91 yılın ardından bugün geldiğimiz nokta ise içler acısıdır. Birleşmiş Milletler Kadın Birimi ve Parlamentolararası Birlik tarafından yayımlanan Siyasette Kadın 2025 raporu, Türkiye’nin 185 ülke arasında 126’ncı sıraya gerilediğini ortaya koydu. Bugün TBMM’deki 592 milletvekilinin sadece 118’i kadındır. Suudi Arabistan ve Guatemala gibi ülkelerin bile Türkiye’nin üzerine çıkması, AKP iktidarının kadınları sistemli biçimde siyasetin dışına iten politikalarının açık sonucudur. Bakanlık düzeyinde ise 189 ülke arasında 173’üncü sırada bulunuyoruz.

Bu tablo, kadınların büyük bedellerle kazandığı hakların bugün hâlâ ağır tehdit altında olduğunu net biçimde gösteriyor. Toplumsal cinsiyet eşitliği, yalnızca kadınların değil; demokrasiyi savunan, adalet talep eden ve eşit yurttaşlık ilkesine bağlı olan herkesin ortak davasıdır. Katılımcılığın olmadığı bir ülkede demokrasiden bahsedilemez. Tam da bu nedenle siyasette, çalışma hayatında, kültürde, sanatta, sporda; kısacası hayatının her alanında, eşit olarak yer almak için mücadelemiz kararlılıkla sürüyor.

"Kadın temsili açısından 148 ülke arasında 136'ncı sıradayız"

Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Örgütü’nün (OECD) Nisan 2025 raporu da vahim tabloyu teyit ediyor. OECD ülkelerinde kadınların siyasete katılım oranı yüzde 34 iken Türkiye’de bu oran yüzde 19.8’de kalmıştır. Aynı rapora göre OECD’de kabinede kadın temsili yüzde 35 iken Türkiye’de bu oran yalnızca yüzde 5,6’dır. Bu göstergelerle kabinede kadın temsili açısından 148 ülke arasında 136'ncı sıradayız.

"Son seçimlerde de yüzde 33’lük kritik eşiğin yanına bile yaklaşılamamıştır"

Kadınların ulusal meclislerde ve yerel yönetimlerde gerçek temsilinin ölçütü olan yüzde 33’lük kritik eşik dahi hâlâ yakalanamamıştır. 1934’ten bu yana yapılan 24 genel seçimde Meclis’te görev yapan 11 bin 985 milletvekilinin yalnızca 717’sinin kadın olması, siyasetin kadınları sistematik olarak dışladığını açıkça ortaya koymaktadır.

2023 seçimleriyle HÜDA-PAR ve Yeniden Refah Partisi’nin Meclis’e girmesi, Cumhuriyet tarihinin en cinsiyetçi parlamentosunun oluşmasına yol açmıştır. O dönemde 600 milletvekilinin sadece 119’u; yüzde 19,83’ü kadındı. Bir önceki dönemde yüzde 17,1 olan temsil oranının sadece yüzde 2,73 artmış olması, 'ilerleme' olarak sunulamayacak kadar düşük bir artıştır. Son seçimlerde de yüzde 33’lük kritik eşiğin yanına bile yaklaşılamamıştır.

"Eşit temsili sağlayacak şekilde yönetim anlayışını bütüncül olarak değiştireceğiz"

Partimiz, 39. Olağan Kurultay’da programını değiştirerek bu eşitsizliği tersine çevirecek yol haritasını net biçimde ortaya koymuştur. Siyasi partilerin devlet kurumlarıyla bütünleşmesinin önüne geçecek yasal düzenlemeler yapacağız. Partileri, devlet kaynaklarına değil toplumsal desteğe dayalı kuruluşlar olarak örgütleyeceğiz. Siyasal hayata vatandaşların katılımının önündeki tüm engelleri kaldıracağız. Siyasetin kapsayıcı bir zeminde yapılması ve demokratik siyaset alanının genişlemesi için kadınların ve gençlerin siyasi partilere ve siyasi partilerin yönetim organlarına katılımını artıracağız. Bu kapsamda cinsiyet ve yaş kotaları uygulayacağız. Kota uygulamalarının yanı sıra gençlerin ve kadınların katılımını artıracak ve eşit temsili sağlayacak şekilde yönetim anlayışını bütüncül olarak değiştireceğiz. İlk seçimlerden sonra ülkemize eşitlik gelecek."