Fikret Gökmen
İşçilerin emekli aylıkları nasıl hesaplanır
Emekli olma koşulları sürekli değişmekte ve kimin nasıl emekli olacağı emekli maaşının nasıl hesaplanacağı tartışılır olmaktadır.
Bu hafta meslek mensubu Ali Yazıcı’nın bir çalışmasından yararlanılarak bu konuyu paylaşmak istedik.
Emeklilik için başvuruda bulunan SSK’lıların neredeyse tamamı, 2000 öncesi çalışması bulunan kişilerden oluşuyor. Bu kişilerin emekli aylıkları hesaplanırken; 2000 öncesi, 2000-2008/Ekim sonrası olmak üzere üç farklı hesaplama yapılıyor. Üç dönemin ayrı ayrı hesaplanması ile bulunan kısmi aylıklar birleştiriliyor ve kişinin bugünkü aylığı bulunmuş oluyor. SSK’lı birinin emekli aylığı hesaplanırken;
- 2000 yılından önceki çalışmalar gösterge sistemine göre dikkate alınıyor. Bu dönemdeki prim günü toplam çalışma içerisinde ne kadar fazlaysa, bağlanacak aylık o kadar yüksek oluyor. Zira bu dönemde aylık bağlama oranı diğer dönemlere göre oldukça yüksektir.
- 1990-2000 arasında boşluğu olan yada bu dönemde asgari ücretten prim ödemiş olanların maaşı, diğerlerinde göre daha düşük bağlanıyor.
- 2000 yılı hesaplanmasının ardında sıra 01.01.2000 – 30.09.2008 dönemi kısmi aylığın hesabına geliyor. Bu dönemde gösterge sisteminin yerine TÜFE ve gelişme hızından oluşan güncelleme katsayı sistemine geçildi ve aylık bağlama oranı düşürüldü. Dolayısıyla emekli aylığının miktarını bu dönemdeki çalışmalar daha az etkilemekte. Prim günü ve ortalama kazanç esas alınarak bu döneme ait kısmi aylık bulunuyor.
- Şimdi sıra 2008/Ekim sonrası yani sosyal güvenlik reformundan sonraki kısmi aylığın hesaplanmasına. Bu dönemde tıpkı 01.01.2000 – 30.09.2008 dönemi kısmi aylığın hesabındaki güncelleme katsayı kullanılıyor. Fakat burada farklı olarak gelişme hızının tamamı değil %30’u dikkate alınıyor. Ayrıca aylık bağlama oranı da yıllık %2’ye düşürülmüş durumda. Bunun neticesinde toplam çalışmalar içerisinde emekli aylığını en az bu dönemdeki çalışmalar etkiliyor. Burada önemli bir durumu da açıklamakta fayda var. Bazı çalışanlar için çalıştıkça emekli aylığı düşüyor.
- 2008/Ekim sonrasına ait kısmi aylık da bulununca, üç döneme ait kısmi aylıklar birleştiriliyor ve bugünkü aylık ortaya çıkmış oluyor.
