Emekli̇ Maaşları ve Eşi̇tli̇k

 En düşük emekli maaşının asgari ücretin neredeyse yarısı kadar olduğu bilinmektedir. 

   Bazılarının diline doladığı eski Türkiye’de, en düşük emekli maaşı asgari ücretin 1,5 katı idi. 

   Bugün ise en yüksek emekli maaşı asgari ücretin ancak bir buçuk katı. 

   Geçtiğimiz haftalarda yazdığım köşe yazıma, bir okurum yorum yazmış. Yorumunda “tavandan prim ödeyenlerin aldığı emekli maaşlarına, tabandan prim ödeyenlerin emsal göstermesinden rahatsız olduğunu” ifade etmiş. 

  Bu okurumun uyarısı sonrası konu ilgimi çekti. İncelediğimde, gerçekten çok ilginç tespitler gördüm. 

  Bu konuyu sizler lede paylaşmak istiyorum. 

  En son verilere göre, ülkemizde ücretli çalışanların sayısı 15.500.000 kişidir. 

   Ortalama tespitlere göre, bu çalışanların sosyal güvenlik prim ödeme durumları şöyledir. 

   %5-10 arası tavandan prim ödemektedir. 

   %60-70 arası tabandan prim ödemektedir 

   %20-30 arası taban- tavan arasından prim ödemektedir 

 Şu an itibariyle, tavan prime esas kazanç tutarı 297,270 TL, taban prime esas kazanç tutarı ise 33,030 TL dir. 

  Bu durumda tavan prim tutarı, tabandan ödenen prim tutarının 9 kat fazla olmaktadır. 

 Bu farkların yıllar itibariyle durumu ise şöyledir. 

2000 yılında 3 kat 

2016 yılında 6,5 kat 

2017-2025 arası 7,5 kat olarak uygulanmıştır. 

   Görüldüğü üzere ödenen primler itibariyle tavan-taban makası sürekli açılarak devam etmiştir. 

  Ödenen primlerdeki bu duruma karşılık, alınan emekli maaşlarında kaç kat olduğunu gözden geçirmemiz gerekiyor. 

   Bugün itibariyle tavandan emekli olanların ellerine geçen net emekli maaşı 35-45 TL dir. 

  Tabandan emekli olanların ellerine geçen net emekli maaşı ise, seyyanen artış ile birlikte 20.000 TL’dir  

  45/20 =2,25 kat 

  Prim ödemelerine gelince 9 kat fazla prim alınırken, emekli maaşı ödemelerine gelince bu durum 2,25 katta düşmektedir. 

  Bu durum yüksek prim ödeyenlerin sürekli kaybını doğurmaktadır. 

  Böylesi bir çarpıklığı adil eşitlikle açıklamak mümkün değildir. 

    Eşitlik genel anlamda fırsat eşitliğini ve toplumun tüm kesimleri için aynı düzeyde desteğini ifade eder. 

    Örneğin, tüm bireylerin köken, cinsiyet, inanc,eğitim,sağlık ve yasalar önünde aynı muamele görmesi, ayrımcılıkla karşılaşmamasıdır. 

  Adil bir eşitlik ise, bir adım daha ileri gider. Hakediş ve özel bir gayret ve Özverinin de dikkate alınarak sağlanan eşitliktir. 

Yukarıdaki alınan prim tutarları ile ödenen maaş tutarları ne yazık ki adil eşitlik kavramına uymamaktadır. 

  Bir de aynı tablonun 2000 yılındaki durumuna bir bakalım. 

  Tavan ücret 360.000 TL iken, asgari ücret 120.000 TL idi. Yani prime esas kazançlarda oran 3 kat uygulanıyordu. 

  Aynı yılda emekli maaşlarındaki durum ise, tavandaki maaş 341.000 TL, taban maaş 177.000 TL idi. Dolayısıyla maaşlardaki fark 1,9 kat olmaktadır. 

   Adil eşitlik açısından 2000 yılındaki durumun ne kadar daha uygun olduğu apaçık ortadadır. 

  O günleri bu günlere uygularsak, en düşük emekli maaşının,33030x1,4=46,242 TL Olması gerekmektedir. 

En yüksek emekli maaşının ise, 46,242x3=138,726 TL olması gerekmektedir. Bugünkü durumla kıyaslandığında ne kadar adil olduğu görülüyor. 

   Neredeeen nereye gelmişiz. 

   Rakamların dili bu gerçeği gösteriyor.