Tarihler Değişiyor Ama Beden Unutmuyor

Tarihler Değişiyor Ama Beden Unutmuyor: Yıl Dönümü Etkisi Nedir?

Takvime bakmıyorsunuz, günlerin nasıl geçtiğini takip bile etmiyorsunuz. Ama durup dururken içinizi bir sıkıntı kaplıyor. Kalbiniz sebepsizce hızla atmaya başlıyor, uykularınız kaçıyor ya da üzerinize ağır bir yorgunluk çöküyor. Sonra aniden fark ediyorsunuz: Yıllar önce hayatınızı sarsan o kötü olayın, o büyük kaybın ya da kazanın yaşandığı tarihlerdesiniz. Sarsıcı bir olay yaşadıktan sonra, aradan yıllar hatta on yıllar geçse bile olayın yıl dönümü veya o döneme denk gelen tarihler yaklaştığında bedenin ve zihnin yeniden alarm durumuna geçmesi oldukça yaygın bir fenomendir.

Peki, aradan yıllar geçmesine ve siz o olayı çoktan geride bıraktığınızı düşünmenize rağmen, neden bedeniniz ve zihniniz tam da aynı tarihlerde yeniden alarm veriyor?

Psikolojide bu durum "Yıl Dönümü Etkisi" olarak adlandırılır.

Günlük hayatımızda yaşadığımız sıradan anıları beyin bir kutuya koyar, üzerine "geçmiş" etiketi yapıştırır ve rafa kaldırır. Ancak sarsıcı ve travmatik olaylarda beyin bu düzenleme işini yapamaz. O dehşet anında salgılanan stres hormonları yüzünden olay, zaman ve mekândan bağımsız bir şekilde zihne kazınır.

Siz takvimi unutsanız bile bedeniniz unutmaz. Tanıdık bir koku, bir şarkı, mevsimin getirdiği o ilk soğuk ya da gün ışığının açısı… Farkında olmadığınız bu ipuçları, bedeninize o sarsıcı anı hatırlatır. Zihniniz "Olay geçmişte kaldı" dese de, sinir sisteminiz "Hâlâ tehlikedesin!" diye bağırmaya başlar.

Yani yaşadığınız o sebepsiz huzursuzluk, aslında bedeninizin sizi korumak için bastığı yanlış bir alarmdır.

Peki Bu Zamanlarda Ne Yapmalıyız?

 İçinizdeki o sıkıntının kaynağını bulduğunuzda kendinize kızmayın. "Şu an yaşadığım bu huzursuzluk geçmişteki o olayın yıl dönümüyle ilgili. Bedenim beni korumaya çalışıyor ama şu an güvendeyim" diyerek zihninize sakinleşme mesajı verin.

Bedeniniz geçmişe çekildiğinde, gözlerinizi açıp çevrenizdeki eşyalara dokunun. Derin nefesler alın, yüzünüzü soğuk suyla yıkayın. Bedeninize "o günde" değil, "bugünde" olduğunuzu hissettirin. O tarihler yaklaştığında enerjinizin düşmesi veya tahammülünüzün azalması son derece doğaldır. Bu dönemlerde kendinize fazla yüklenmeyin, ekstra dinlenme zamanları yaratın.

Yıl dönümlerinde huzursuz hissetmek iyileşmediğiniz anlamına gelmez. Bu sadece zihninizin ve bedeninizin ne kadar güçlü bir hafızaya sahip olduğunun kanıtıdır. Bedeninizin sesini dinleyin, ana odaklanın ve kendinize zaman tanıyın.